ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ

Χριστός Ανέστη, αγαπητοί! 

Έκτη Κυριακή από το Πάσχα, Κυριακή του Τυφλού, η σημερινή. Πολύ συγκινητική είναι η ευαγγελική περικοπή (Ιωάννου κεφ. θ', 1-3). Ο Ιησούς Χριστός, ο Κύριος, εθεράπευσε έναν τυφλόν εκ γενετής. Του έφτιαξε μάτια και του χάρισε και το φως το αισθητό και στη συνέχεια του χάρισε και το φως της ψυχής του. Αυτός είναι ο Κύριος, μας αγαπά και μας φροντίζει όλους απεριόριστα. Διωγμένος απ' την κακία των Ιουδαίων, έφευγε από την Ιερο
υσαλήμ ο ευγενέστατος Κύριος και στον δρόμο συνάντησε τον εκ γενετής τυφλόν, ο οποίος ζητιάνευε. Και ως Θεός, ο Κύριος Ιησούς, είδε την ψυχή και τον βίο και τα πάντα στον τυφλό, και αντελήφθη πως μέσα σ' αυτόν τον ζητιάνο και ταλαίπωρο συνάνθρωπό μας υπήρχε ένας μεγάλος θησαυρός, ένας μεγάλος ομολογητής της πίστεως και υπερασπιστής της θείας αληθείας. Ο Κύριος μας βλέπει όλους. Αυτό να το ξέρομε. Και μάλιστα, όταν είμαστε δύσκολα, μας βοηθάει πολύ. Όταν όλοι μάς έχουν αφήσει, κι ο ίδιος ο εαυτός μας, και το κακό μάς πολεμάει, ας γνωρίζομε ότι δίπλα μας και μέσα μας είναι ο Παντοδύναμος Κύριος, η καλύτερη και ασφαλέστερη παρέα. Χωρίς να Του το ζητήσει ο Τυφλός, ο Κύριος έφτυσε κάτω κι έφτιαξε λάσπη με το χώμα και το πτύσμα. Άλειψε τις κόγχες των ματιών του Τυφλού και τον έστειλε να νιφτεί στην κολυμβήθρα, στη λίμνη του Σιλωάμ. Κι εκείνος, ο καλόψυχος, το έκαμε. Επήγε, πλύθηκε, εθεραπεύθη και γύρισε στο σπίτι του. Από κει και πέρα, όμως, αρχίζουν, θα λέγαμε, το μαρτύριό του, η υπομονή του αλλά και η δόξα του. Πρώτα οι γείτονες άρχισαν να τον πολιορκούν, να τον ρωτάνε. Και δικαίως. Ύστερα οι Φαρισαίοι. Κι αυτοί που μισούσαν τον Χριστό προσπαθούσαν, όχι να αμφισβητήσουν το θαύμα, γιατί δεν μπορούσαν -αν μπορούσαν θα το έκαναν - αλλά να αμφισβητήσουν τον Λυτρωτή, τον Ίδιο τον Χριστό μας. Είναι μεγάλο κακό όταν φωλιάσουν ο εγωισμός, ο φθόνος και το μίσος στις ψυχές των ανθρώπων. Είναι η ίδια η κόλαση. Είναι μεγάλη ταλαιπωρία, κι είναι καταστροφή για τον άνθρωπο και για την παρούσα ζωή του και κυρίως για τη μέλλουσα. Κι άρχισαν, λοιπόν, να ανακρίνουν! Να ανακρίνουν! Με φθόνο και κακία, με δολοπλοκία, τον θεραπευμένο συνάνθρωπό τους, αντί να τον συγχαρούν, δηλαδή να χαρούνε μαζί του, για το καλό που του έκαμε ο Χριστός, και αντί να τρέξουν να βρουν τον Κύριο, να Τον ευχαριστήσουν, γιατί βοήθησε έναν συνάνθρωπό τους και βοήθησε και την κοινωνία έτσι, χαρίζοντας σ' αυτήν ένα μέλος άρρωστο, χαρίζοντάς το πλέον υγιές. Τίποτα απ' αυτά. Τον κάλεσαν, λοιπόν, πάλι και πάλι και πάλι. Και προσπαθούσαν ν' αμφισβητήσουν τον Θαυματουργό, τον Χριστό μας. Εκείνος, όμως, τον υπερασπιζότανε με τον καλύτερο τρόπο, με τη μεγαλύτερη πίστη, με τα πιο ατράνταχτα λογικά και θεολογικά επιχειρήματα, σε σημείο που στο τέλος τους εξενεύρισε. Και τότε εφάρμοσαν τον διωγμό. Τον έβγαλαν έξω από κει που ήτο και τον ανέκριναν. Και η ψυχούλα έφυγε νικητής. Υπερασπίστηκε τον άγνωστο ευεργέτη του, Τον υπερασπίστηκε με όλη του την ψυχή. Έτσι είναι. Άμα κάποια ψυχή είναι εκ Θεού, κι έχει αγαθότητα και καλοσύνη κι ομορφιά, κι «αγάπη καλού στα σπλάχνα του φωλιάζουν», που θα 'λεγε ο εθνικός μας ποιητής, τότε υπερασπίζεται μ' όλη του την ψυχή και τη φωνή και τη δύναμη τον φιλάνθρωπο Χριστό μας, τον Πανευεργέτη μας, τη χαρά μας τη μέγιστη. Κι ο Κύριος τον ξαναβρήκε δεύτερη φορά, αφού τον είχαν διώξει κι αφού είχε ομολογήσει και ντροπιάσει τους εχθρούς του. Και τον ερώτησε αν πιστεύει στον Υιό του Θεού. Εκείνος, καλόγνωμος και ταπεινός, ανάμεσα στην πίστη και στην απιστία, Του είπε: «Ποιος είναι, Κύριε, να τον πιστέψω;». Κι ο Κύριος έμμεσα του απαντά: «Και τον είδες, και αυτός που σου μιλάει, εκείνος είναι». Δεν του είπε: «Εγώ είμαι». Και ο τυφλός, ο τέως τυφλός, του απάντησε: «Πιστεύω, Κύριε». Τον ομολόγησε Κύριο και Θεό, Θεάνθρωπο, φιλάνθρωπο, θαυματουργό, και Τον προσκύνησε λατρευτικά. Άμποτε και ημείς, αγαπημένοι αδελφοί, να 'χουμε τη χάρη και την ευλογία αυτού του ανθρώπου, του τέως τυφλού, και άμποτε και τα δικά μας μάτια ν' ανοίξουν, να δούμε το Χριστό μας, τον υπέροχο Ευεργέτη μας και να Τον προσκυνήσουμε λατρευτικά. Χριστός Ανέστη!

© 2026 Ιερά Μητρόπολις Μάνης

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ

…Ο Κύριος, αγαπητοί Χριστιανοί, μας σημειώνει για τη σημερινή μέρα ο εν Αγίοις πατήρ ημών Γρηγόριος ο Παλαμάς, κηρύττοντας το ευαγγέλιο της βασιλείας πριν από το πάθος, δεικνύει στους μαθητές ότι η εκλογή των αξίων της πίστεως δεν θα γίνει μόνο ανάμεσα στους Ιουδαίους, αλλά και ανάμεσα στους Εθνικούς.

Έρχεται, λοιπόν, ο Κύριος σε μια πόλη της Σαμάρειας που λέγεται Σιχάρ. …Εκεί ήταν η πηγή του Ιακώβ, το πηγάδι που εκείνος είχε ανοίξει. Κουρασμένος ο Κύριος από την οδοιπορία κάθισε μόνος του δίπλα από το πηγάδι, γιατί οι μαθητές του πήγαν να αγοράσουν τροφές. Εκεί έρχεται μια γυναίκα από τη Σαμάρεια να πάρει νερό και ο Κύριος διψώντας ως άνθρωπος, της ζήτησε νερό. Αυτή αντελήφθηκε από την εμφάνισή του ότι ήταν Ιουδαίος και θαύμασε πως ένας Ιουδαίος ζητά νερό από την εθνική Σαμαρείτιδα. Αν γνώριζες, της είπε, τη δωρεά του Θεού, ποιος είναι αυτός που σου ζητά να πιει νερό, εσύ θα του ζητούσες και θα σου έδινε ζωντανό νερό. Ο Κύριος επιβεβαίωσε ότι αν γνώριζε θα γινόταν μέτοχος πραγματικά ζωντανού νερού, όπως έπραξε και απόλαυσε αργότερα όταν το έμαθε, ενώ το συνέδριο των Ιουδαίων που έμαθαν σαφώς, σταύρωσαν τον Κύριο της δόξης.

Η Σαμαρείτιδα δεν κατάλαβε το μεγαλείο του ζωντανού νερού, απορεί που θα βρεις νερό χωρίς κουβά σε ένα βαθύ πηγάδι. Έπειτα επιχειρεί να τον συγκρίνει με τον Ιακώβ, που τον αποκαλεί πατέρα, εξυμνώντας το γένος από το τόπο και εξαίρει το νερό με τη σκέψη ότι δεν μπορεί να βρεθεί καλύτερο. Όταν όμως άκουσε ότι το ''νερό που θα σου δώσω'' θα γίνει πηγή που τρέχει προς αιώνια ζωή, άφησε λόγο ψυχής που ποθεί και οδηγείται προς τη πίστη και ζήτησε να το λάβει για να μη ξαναδιψάσει. Ο Κύριος θέλοντας να αποκαλύπτεται λίγο λίγο, της λέγει να φωνάξει τον άνδρα της, γνωρίζοντάς της πόσους άνδρες είχε και αυτόν που έχει τώρα δεν είναι δικός της. Εκείνη όμως δεν στενοχωρείται από τον έλεγχο, αλλά αμέσως καταλαβαίνει ότι ο Κύριος είναι προφήτης και του ζητά εξηγήσεις σε ψηλά ζητήματα.

Βλέπετε, συνεχίζει ο Άγ. Γρηγόριος πόση είναι η μακροθυμία και η φιλομάθεια αυτής της γυναίκας; Πόση συλλογή και γνώση είχε στη διάνοιά της, πόση γνώση της θεόπνευστης Γραφής; Και αμέσως τον ρωτά που πρέπει να λατρεύεται σωστά ο Θεός, εδώ σ' αυτό το τόπο ή στα Ιεροσόλυμα; Και τότε παίρνει τη απάντηση, ότι έρχεται η ώρα οπότε ούτε στο όρος αυτό ούτε στα Ιεροσόλυμα θα προσκυνήτε τον Πατέρα. Της γνωρίζει μάλιστα ότι η σωτηρία είναι από τους Ιουδαίους, δεν είπε θα είναι, στο μέλλον, γιατί ήταν αυτός ο ίδιος. Έρχεται ώρα και είναι τώρα που οι αληθινοί προσκυνητές θα προσκυνούν το Πατέρα κατά Πνεύμα και αλήθεια.

Γιατί ο ύψιστος και προσκυνητός Πατέρας, είναι Πατέρας αυτοαληθείας, δηλαδή του μονογενούς Υιού και έχει Πνεύμα αληθείας, το Πνεύμα το άγιο και αυτοί που τον προσκυνούν, το πράττουν έτσι διότι ενεργούνται δι' αυτών. Ο Κύριος απομακρύνει κάθε σωματική έννοια τόπο και προσκύνηση, λέγοντας: «Πνεύμα ο Θεός και αυτοί που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν κατά Πνεύμα και αλήθεια». Ως πνεύμα που είναι ο Θεός είναι ασώματος, το δε ασώματο δεν ευρίσκεται σε τόπο ούτε περιγράφεται με τοπικά όρια. Ως ασώματος ο Θεός δεν είναι πουθενά, ως Θεός δε είναι παντού, ως συνέχων και περιέχων το παν.

Παντού είναι ο Θεός όχι μόνο εδώ στη γη αλλά και υπεράνω της γης, Πατήρ ασώματος και κατά τον χρόνο και σε τόπο αόριστος.

Βέβαια και η ψυχή και ο άγγελος είναι ασώματα, δεν είναι όμως σε τόπο, αλλά δεν είναι και παντού, γιατί δεν συνέχουν το σύμπαν αλλά αυτά έχουν ανάγκη του συνέχοντος.

Η Σαμαρείτιδα καθώς άκουσε από το Χριστό αυτά τα εξαίσια και θεοπρεπή λόγια, αναπτερωμένη, μνημονεύει τον προσδοκώμενο και ποθούμενο Μεσσία, τον λεγόμενο Χριστό που όταν έρθει θα μας τα διδάξει όλα. Βλέπετε πως ήταν ετοιμότατη για την πίστη; Από που θα γνώριζε τούτο, αν δεν είχε μελετήσει τα προφητικά βιβλία με πολλή σύνεση; Έτσι προλαβαίνει περί του Χριστού ότι θα διδάξει όλη την αλήθεια. Μόλις την είδε ο Κύριος τόσο θερμή της λέγει απροκάλυπτα: Εγώ είμαι ο Χριστός, που σου μιλώ. Εκείνη γίνεται αμέσως εκλεκτή ευαγγελίστρια και αφήνοντας τη υδρία και το σπίτι της τρέχει και παρασύρει όλους τους Σαμαρείτες προς το Χριστό και αργότερα με τον υπόλοιπο φωτοειδή βίο της (ως Αγία Φωτεινή) σφραγίζει με το μαρτύριο την αγάπη της προς τον Κύριο.

Αδελφοί μου!

«Οι πατέρες ημών εν τω όρει τούτο προσεκύνησαν, και υμείς λέγετε ότι εν Ιεροσολύμοις εστίν ο τόπος όπου δει προσκυνείν». Δύο αντίθετες ψυχικές καταστάσεις συναντιούνται στο πρόσωπο της Σαμαρείτιδας γυναικός της σημερινής Ευαγγελικής περικοπής. Ηθικές αταξίες από τη μια, και πνευματικά ενδιαφέροντα από την άλλη. Η Σαμαρείτιδα έρχεται στο πηγάδι με τη στάμνα. Ατενίζει εκεί τον Εβραίο οδοιπόρο (το Χριστό), να αποτείνεται προς αυτήν και να της ζητά να Του δώσει νερό («δος μοι πιείν»). Ο Χριστός δεν έχει «άντλημα», για να βγάλει νερό από το πηγάδι του Ιακώβ πράγμα που έχει η Σαμαρείτιδα γυναίκα. Διψούν και οι δύο. Ο Θεός και ο άνθρωπος. Η δίψα του καθενός είναι διαφορετική. Ο Κύριος διψά να δώσει το πνευματικό «ζων ύδωρ», στον κάθε κουρασμένο στρατοκόπο της ζωής, που είναι έτοιμος να το δεχθεί, για να έχει πραγματική δροσιά και ψυχοσωματική υγεία. Η Σαμαρείτιδα (ο άνθρωπος), διψά από εγκόσμια, αγαθά και απολαύσεις. Ο Κύριος στο πρόσωπο της Σαμαρείτιδας διέγνωσε ότι κάτω από τη στάκτη των ηθικών ολισθημάτων της υπήρχε σπινθήρας πίστης και ευλάβειας. Θέλει να τη φέρει σε επίγνωση των πράξεών της και σε μετάνοια. Με την αποκαλυπτική για τη ζωή της φράση του, «πέντε γαρ άνδρας έσχες, και νυν ον έχεις ουκ έστι σου ανήρ», πέτυχε τη μεταστροφή της. Έπεσε η γυναίκα αυτή από ανθρώπινη αδυναμία. Έχει όμως τη διάθεση για μετάνοια και σωτηρία (και γίνεται παράδειγμα για όλους μας, να μην απελπιζόμαστε γιατί πέσαμε σε αμαρτίες, αλλά να αγωνιζόμαστε, βέβαιοι ότι θα πετύχουμε τη σωτηρία μας, όταν με μετάνοια και συντριβή επιστρέψουμε κοντά στο Θεό). Αφήνει την παλιά αμαρτωλή ζωή της εκεί στο πηγάδι και διαλέγεται με το Χριστό, τον οποίο αναγνώρισε στον εσωτερικό της κόσμο, ως άνθρωπο του Θεού, για την αληθινή προς το Θεό λατρεία. Θα ήταν άδικη και επιπόλαια για αυτήν η κρίση ότι δεν έβλεπε την ηθική της αθλιότητα και ασχολείτο με θρησκευτικές απορίες και συζητήσεις. Όμως το ανησυχητικό δεν είναι σ’ αυτήν αλλά σε όσους πέσουν στα πλοκάμια της αμαρτίας και αποξενωθούν από κάθε θρησκευτικό και ηθικό ενδιαφέρον; «Δεινόν η ραθυμία, μεγάλη η μετάνοια», ψάλλει η Εκκλησία μας. Ο Θεός είναι πνεύμα και για τούτο δεν περιορίζεται σε τόπους. Εκείνοι δε που τον λατρεύουν, πρέπει να τον προσκυνούν με τις εσωτερικές πνευματικές τους δυνάμεις, με αφοσίωση της καρδίας και του νου και με αληθινή επίγνωση του Θεού και της λατρείας που του πρέπει. Ο Θεός όλους που εκζητούν το έλεός Του, δεν τους απορρίπτει. Καλεί πάντα άνθρωπο να έχει φωτισμένη πίστη και ζωή, όπως φωτεινή έγινε και η προσωπικότητα της Σαμαρείτιδας γυναικός, που μετέπειτα έγινε ισαπόστολος και πήρε το όνομα Φωτεινή, έγινε αγία και η Εκκλησία μας γιορτάζει τη μνήμη της κάθε χρόνο 5^η Κυριακή του Πάσχα αλλά και στις 26 Φεβρουαρίου.

ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΖΗΤΩ...

 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ

Δυο φωνές, δυο νοοτροπίες, δυο κόσμοι, ένα ευαγγελικό μήνυμα, σήμερα αδελφοί μου!

«Άνθρωπον ουκ έχω»! Είναι η μια φωνή. Η δική μας φωνή, Η σπαραξικάρδια και διαχρονική κραυγή του κόσμου.

«Θέλεις υγιείς γενέσθαι»; Η άλλη φωνή. Η γεμάτη ελπίδα και έλεος. Η φωνή που τόσο αναζητά ανέκαθεν ο κόσμος.

Αδελφοί μου!

Την τέταρτη Κυριακή από το Πάσχα ακούμε το ευαγγέλιο που μιλά για τη θεραπεία του παραλυτι­κού της Βηθεσδά. Εκεί  ένας παράλυτος τριάντα οκτώ χρόνια φωνάζει: Βοήθεια! Ακούει άραγε κανείς; Υπάρχει άραγε κάποιος που θ’  αφήσει τη βολή του και θα σταθεί να τον αφουγκραστεί;

Στις πρώτες τρεις Κυ­ριακές του Πάσχα, διαβάζουμε ευαγγέλια που αναφέρονται στις πρώτες εμφανίσεις του αναστημένου Χριστού. Στους μαθητές, στο Θωμά, στις Μυροφόρες. Το μήνυμα της Ανάστασης πρέπει να δοθεί πρώτα σ’ αυτούς. Αυτοί πρώτα πρέπει να κατανοήσουν ότι ο Ιησούς που τρία χρόνια ακολουθούσαν δεν ήτανε ένα απλός δάσκαλός αλλά ο αναμενόμενος Μεσσίας ο κύριος και Θεός τους. Αυτών ο φόβος πρέπει να μεταβληθεί τώρα σε χαρά, σε τόλμη, σε παθιασμένη αγάπη για το μήνυμα του Χριστού που θα σκορπίσουν από δω και πέρα στα πέρατα του κόσμου.

Στις υπόλοιπες τρεις, με πρώτη τη σημερινή, διαβάζουμε ευαγγέλια στα όποια γίνεται λόγος για ανάσταση ψυχική ανάσταση του ανθρώπου, ανάσταση δική μας.

Και η ανάσταση του Χρίστου και η εμφάνιση στους μαθητές του είναι η προϋπόθεση. Σήμερα ακού­με για τη θεραπεία του παραλυτικού, στην επόμενη Κυριακή για τη συνάντηση του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα και τη μεθεπόμενη για τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού. Και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε την ενέργεια τού Θεού, τη δράση τού Χριστού, πού ανασταίνει ανθρώπους από την κατά­σταση στην οποία βρίσκονται.

Αδελφοί μου!

Άνθρωπον ουκ έχω! Η διαχρονική, δραματική και σπαραξικάρδια φωνή του ανθρώπου! Φωνάζει βοήθεια, ο άνθρωπος! Παρά την πρόοδο, παρά τις πολυσύχναστες πόλεις, παρά τις καταπληκτικές επιστημονικές προόδους, ό άνθρωπος μένει μόνος, μένει αβοήθητος. Συστεγαζόμαστε και συνεργαζόμαστε. Αγκαλιαζόμαστε και διασκεδάζουμε. Τρέχουμε μαζί στις γιορτές και τα πανηγύρια. Ζούμε και κινούμαστε πάντα στην πολυκοσμία. Τίποτε όμως το ουσιαστικό. Όλα γίνονται, σχεδόν, συμβατικά, επιφανειακά. Χωρίς ειλικρίνεια. Χωρίς ανθρωπιά. Χωρίς Θεό.

Και ο παράλυτος του σημερινού Ευαγγελίου ζούσε το δικό του, διπλό δράμα. Όχι μόνο της αρρώστιας  του μα και την εγκατάλειψη του κόσμου. Ο παράλυτος ζητά κάποιον να του δώσει προσοχή. Να γυρίσει και να τον προσέξει στην ανάγκη του, Ζητά, σύντροφο και συνοδοιπόρο στην πονεμένη πορεία του. Τα τριάντα οχτώ χρόνια της ασθένειας του είναι μία περίοδος τραγικής θλίψεως και οδύνης. Βέβαια εκεί στη Βηθεσδά στην Κολυμβήθρα «κατέκειτο πλήθος πολύ που και αυτόν περίμεναν την απαλλαγή από τον αρρώστια τους. Αυτός όμως βίωνε την δική του πικρή εμπειρία.

Εδώ «Ανέβη ο Ιησούς … και ιδών ο Κύριος χρονιούντα άνθρωπον λέγει προς αυτόν· διά σε άνθρωπος γέγονα, διά σε σάρκα περιβέβλημαι και λέγεις άνθρωπον ουκ έχω; άρόν σου τον κράββατον και περιπάτει» (ἀπὸ τὴν Ὑμνολογία τῆς Ἑορτῆς).

Αδελφοί μου!

Τούτη την αφόρητη μοναξιά δεν τη βίωσε μόνο ο παράλυτος. Τη βιώνει καθημερινά ο άνθρωπος και στις μέρες μας και μάλιστα σε μια εποχή που οι στέγες των σπιτιών βρίσκονται πιο κοντά παρά ποτέ, ενώ παράλληλα ο άνθρωπος μιλά για πολιτισμό. Ποιου πολιτισμού όμως; Του πολιτισμού της  παραβίασης του δικαιώματος της ζωής, της τιμής, ή της περιουσίας; της ποικιλότροπη εκμετάλλευση μικρών και μεγάλων, της δαμόκλειας σπάθης της   οικονομικής κρίσης.

«Άνθρωπο ουκ έχω», φωνάζουν, σχεδόν, όλοι. Μικροί και μεγάλοι, πλούσιοι και φτωχοί, πολιτεία και εκκλησία. Όλοι οι θεσμοί, που κινδυνεύουν ν' απομείνουν ιστορικά μουσεία. Ζητείται, άνθρωπος. Ζητείται βοήθεια. Είναι σαν το Διογένη που γύριζε μέρα μεσημέρι με το φανάρι μέσα στον κόσμο, την πολυκοσμία και φώναζε «άνθρωπον ζητώ!».

Και ό άνθρωπος, στο ψάξιμό του, ψάχνει σε υποκατάστατα. Τρέχει δεξιά κι αριστερά, για να μην τρελαθεί. Τρέχει στα ναρκωτικά, στοιβάζεται στα ποικιλώνυμα κέντρα και προσπαθεί μέσα στον εκκωφαντικό θόρυβο τους να σπάσει τη μοναξιά του, προσπαθεί από διάφορες, ύποπτες και παραπλανητικές οργανώσεις να βρει μια ισορροπία στον εαυτό του, ψάχνει… ψάχνει… ψάχνει και λύση, δε βρίσκει. Και φωνάζει συνέχεια; Βοήθεια!

«Τι φοβερός που είναι ο κόσμος που ζούμε! Όπου στρέψεις το βλέμμα σου αντικρίζεις πόνο, αδικία, κακότητα, ένταση, αμαρτία, βία, πολέμους, δυστυχία. Γιατί άραγε; Και γιατί όλα αυτά να συνυπάρχουν με φυσική ομορφιά, με απαράμιλλη καλοσύνη, με ανθρώπινο μεγαλείο; Γιατί να εναλλάσσετε το καλό με το κακό; Γιατί να διαπλέκεται η δυστυχία με την ευτυχία; Γιατί να αντιπαλεύει αδιάκοπα το προκλητικό ερώτημα της θεϊκής απουσίας η και ανυπαρξίας με τη μυστική υποψία της θεϊκής παρουσίας»; Απόσπασμα από το βιβλίο Εκεί που δεν φαίνεται ο Θεός .ΝΙΚΟΛΑΟΥ Μ.Μ.& ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

«Άνθρωπον ουκ έχω». Λόγια που εκφράζουν το μέγεθος της τραγωδίας και μάλιστα μιας τραγωδίας κοινωνικής. Αυτή δεν είναι κραυγή αγωνίας του παραλύτου. Είναι η δικαιολογημένη κραυγή μοναξιάς της κάθε εποχής και πολύ πιο πολύ της δικής μας. Γιατί, αν μοναξιά είναι η αίσθηση της απουσίας των άλλων ανθρώπων, πολύ πιο φοβερή είναι η  μοναξιά της αίσθησης  της παρουσίας πολλών, αλλά αδιάφορων ανθρώπων.

Και όμως, δεν είναι μόνο έτσι τα πράγματα. Δεν υπάρχει μόνο το μαύρο, μόνο το σκοτάδι. Υπάρχει και το φως. Μόνο που πρέπει ν’ ανοίξουμε τα μάτια μας, ν’  ανοίξουμε τ’ αυτιά μας,  για να δούμε, για ν’ ακούσουμε. Να δούμε τον εαυτό μας κάτω απ’ αυτό το φως, να δούμε το ξεστράτισμα μας, να δούμε πως πουθενά δεν μας βγάζει ο δρόμος που τραβάμε! Να ακούσουμε το παρήγορο θεϊκό λόγο: «θέλεις υγιής γενέσθαι:» Να ξεκόψουμε απ’ τα εφήμερα και τα παροδικά, και να στρέψουμε την προσοχή μας στο αιώνιο και το διαρκές. Σ’  όποια φάση μοναξιάς κι αν βρισκόμαστε ας μην ξεχνούμε πως ζει Κύριος ο Θεός. Αυτός με την παρουσία και την αγάπη Του σπάζει αυτή τη μοναξιά. Ας αναζητήσουμε καταφύγιο κοντά του.

 Μας γράφει ο φωτισμένος θεολόγος του 20ου αιώνα μακαριστός π. Αλέξανδρος Σμέμαν: «…Σ' αυτή λοιπόν τη συγκεκριμένη ευαγγελική ιστορία, τι είναι αιώνιο και διαρκές; Στο κέντρο της βρίσκονται σαφώς τα λόγια του παραλύτου προς το Χριστό, "άνθρωπον ουκ έχω". Αυτή είναι στ' αλήθεια η κραυγή του ανθρώπου πού φτάνει στο σημείο να γνωρίσει την τρομακτική δύναμη του ανθρώπινου εγωισμού και ναρκισσισμού. Ο καθένας για τον εαυτό του. Ψάχνοντας για το νούμερο ένα. Όλοι αυτοί, όλο αυτό το πλήθος των τυφλών, αρρώστων, παραλύτων, των "έκδεχομένων την του ύδατος κίνησιν", που μ' άλλα λόγια περιμένουν για βοήθεια, φροντίδα, θεραπεία, παρηγοριά. Ο καθένας όμως περιμένει μόνος του. για τον εαυτό του. Και όταν τα νερά ταράσσονται, όλοι σπρώχνονται ξεχνώντας ο ένας τον άλλο... Από την άποψη του ευαγγελίου, αυτή η "κολυμβήθρα" είναι φυσικά μια εικόνα του κόσμου, μια εικόνα της ανθρώπινης κοινωνίας, ένα σύμβολο της ίδιας της οργάνωσης της ανθρώπινης κοινωνίας…

Αδελφοί μου! "Θέλεις υγιής γενέσθαι;"  Ο παραλυτικός περίμενε ένα άνθρωπο βοηθό, βρήκε τον ίδιο τον Κύριο.

Εμείς που ψάχνουμε για βοήθεια. Μήπως στεκόμαστε δίπλα σε κάποιον σπουδαίο, κάποιον που είναι το μεγάλο μέσο, η μεγάλη δύναμη για να μας συμπαρασταθεί και να λύσει το πρόβλημά μας; Θα απογοητευτούμε πολύ. Και έχουμε πολλές φορές απογοητευθεί από τέτοιους. Όμως υπάρχει Θεός. Και η βοήθεια ξεκινά μέσα από τη ψυχή, όπου κατοικεί ο Κύριος. Περιμένει να εκδηλώσουμε το παράπονό μας. «Άνθρωπον ουκ έχω», έχω όμως Εσένα Κύριε. Από Σένα ζητώ βοήθεια, ανακούφιση, δύναμη για να αντιμετωπίσω τις δυσκολίες μου. Σε Σένα εμπιστεύομαι τις ανησυχίες μου, τις ελπίδες μου. Βοήθησέ με.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ

 

Κυριακή των Μυροφόρων: Το παράδειγμα του Ιωσήφ και των Μυροφόρων στη ζωή μας

XFacebook

Θεολογία

29.04.2023

Σωτήριος Θεολόγου

Χριστός Ανέστη!

Βρισκόμαστε στην Αναστάσιμη περίοδο, όπου όλα μέσα στην εκκλησία (ύμνοι, ευαγγελικές περικοπές, γιορτές κλπ.) διατρανώνουν το μήνυμα της Αναστάσεως του Χριστού· το μήνυμα της νίκης του θανάτου έναντι της ζωής.

Σήμερα, τρίτη Κυριακή από την Ανάστασή Του, εορτάζουμε τις πρώτες μάρτυρες της Αναστάσεως του Χριστού. Εορτάζουμε εκείνες τις γυναίκες, οι οποίες δεν πρόβαλαν καμία δικαιολογία και με πολύ θάρρος ήταν δίπλα σε όλα τα συμβαίνοντα, στη Σταύρωση, στην Αποκαθήλωση και στον Ενταφιασμό, αλλά και στην Ανάσταση.

Ο ευαγγελιστής Μάρκος αναφέρει ότι ο Ιωσήφ, μέλος του Συνεδρίου από την Αριμαθαία, εμφανίστηκε μπροστά στον Πιλάτο, «τολμήσας» με πολύ θάρρος, για να ζητήσει το σώμα του Χριστού για να Το ενταφιάσει. Αφού έμαθε ο Πιλάτος από τον Εκατόνταρχο ότι πέθανε, απέδωσε το σώμα στον Ιωσήφ.

Ο Ιωσήφ αγόρασε ένα καθαρό σεντόνι (έχει την έννοια ότι ο Χριστός για να κατοικήσει μέσα στους ανθρώπους πρέπει το σώμα να είναι αγνό και καθαρό), κατέβασε το σώμα από το σταυρό, το τύλιξε με το σεντόνι και το έθεσε μέσα σε ένα μνήμα που ήταν λαξευμένο στο βράχο και κύλησε μία μεγάλη πέτρα στην είσοδο του μνημείου. Όμως, η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία η μητέρα του Ιωσή κοιτούσαν από απόσταση, που τοποθέτησε το σώμα.

Θέλησαν να πάνε να αλείψουν το σώμα με μύρα και αφού αγόρασαν τα μύρα η Μαρία η Μαγδαληνή, η Μαρία η μητέρα του Ιακώβου και η Σαλώμη ξεκίνησαν την Κυριακή για να πάνε στο μνήμα.

Φθάνοντας στο μνήμα, έλεγαν μεταξύ τους: «τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου;» («Ποιος θα μας κυλήσει το λίθο από την είσοδο του μνημείου;»). Σηκώνοντας το βλέμμα τους, είδαν ότι ο λίθος είχε κυλήσει και δεν έφραζε την είσοδο.

«Εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν», («Όταν μπήκαν στο μνημείο είδαν έναν νεαρό να κάθεται στα δεξιά, φορώντας λευκή στολή και έμειναν έκθαμβες»).

Τις λέει ο άγγελος: «μὴ ἐκθαμβεῖσθε· ᾿Ιησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον· ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν», («Μη μένετε έκπληκτες· ζητάτε τον Ιησού τον Ναζαρηνό που σταύρωσαν· Εγέρθηκε, δεν είναι εδώ· εδώ είναι ο τόπος που Τον έθεσαν»).

Συνεχίζει ο άγγελος και τους δίνει μία οδηγία να κηρύξουν την Ανάσταση στους μαθητές και στον Πέτρο και ότι θα συναντήσουν τον Αναστάντα Χριστό στη Γαλιλαία, όπως τις είπε. Οι Μυροφόρες εξήλθαν από το μνημείο, είχαν τρόμο και έκσταση και δεν είπαν σε κανένα γιατί φοβόντουσαν.

Ας σταθούμε σε 2 σημεία της ευαγγελικής διήγησης· το ένα, είναι η στάση του Ιωσήφ από την Αριμαθαία. Σύμφωνα με τον ιουδαϊκό νόμο, όσοι κατάδικοι πέθαιναν, δεν είχαν δικαίωμα ταφής γιατί τα σώματα πετιούνταν· για εκείνο το μέρος ήταν προορισμένο και το σώμα του Χριστού. Όμως, ο Ιωσήφ, θα λέγαμε θυσίασε τη ζωή του, και πήγε στον Πιλάτο για να ζητήσει το σώμα. Μπορούσε και ο Ιωσήφ να μην μπει σε αυτόν τον κόπο και την ταλαιπωρία και να επέρριπτε την συγκεκριμένη πράξη σε άλλους, στην Μάνα Του, στους μαθητές Του. Δεν το έκανε· γιατί Αυτός που θανατώθηκε, ήταν κάποτε δάσκαλός Του και όφειλε να κάνει κάτι γι’ Αυτόν από αγάπη και ευγνωμοσύνη.

Εμείς· όταν παραστεί κάποια ανάγκη βοηθάμε τον συνάνθρωπο; Τρέχουμε να βοηθήσουμε εκεί που χρειάζεται μία βοήθεια;

Έμπρακτα, πραγματικά. Όχι, για να μας δουν οι άλλοι και να μας επευφημήσουν αλλά αθόρυβα και στην αφάνεια· να το ξέρει μόνο ο Θεός και εσύ.

Το δεύτερο σημείο που θα ήθελα να σταθούμε είναι οι Μυροφόρες γυναίκες. Πολλοί άνθρωποι διατρανώνουν ότι ο Χριστός δεν πέθανε επάνω στο σταυρό, αλλά λιποθύμησε και δεν έγινε η Ανάσταση που λένε οι ευαγγελιστές. Αυτές οι γυναίκες, εισήλθαν στο κενό μνημείο και πληροφορήθηκαν από τον άγγελο Κυρίου για την Ανάσταση. Έγιναν μεταδότες του χαρμόσυνου αγγέλματος της Αναστάσεώς Του στους μαθητές, αλλά και σε όλο τον κόσμο.

Ας προσπαθήσουμε να γίνουμε σαν τις Μυροφόρες· η ζωή μας να μεταδίδει το μήνυμα της Αναστάσεως αλλά και να ζούμε με την ελπίδα και την προοπτική της Αναστάσεως, αλλά και σαν τον Ιωσήφ· να ζούμε βοηθώντας τους άλλους και να εκφράζουμε την αγάπη και την ευγνωμοσύνη στους ανθρώπους. Να ζούμε, δίνοντας και προσφέροντας στους άλλους!

Χριστός Ανέστη!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ

(…)Σήμερον εορτάζομε την λαμπράν νίκην μας. Σήμερον ο Κύριος ημών έστησε το τρόπαιον κατά του θανάτου, κατέλυσε την τυραννία του διαβόλου και μας εχάρισε την οδόν της σωτηρίας δια της αναστάσεως. Όλοι χαίρομεν, σκιρτώμεν, αγαλλόμεθα.

(…)Σήμερον ο Χριστός ηλευθέρωσε την ανθρωπίνην φύσιν από την τυραννία του διαβόλου και την επανέφερεν εις την προηγουμένην της ευγένειαν.

(…)Σήμερον η σύναξις των αγγέλων και ο χορός όλων των ουρανίων δυνάμεων αγάλλονται δια την σωτηρίαν των ανθρώπων. Σκέψου, λοιπόν, αγαπητέ, το μέγεθος της χαράς, αφού και αι ουράνιαι δυνάμεις συνεορτάζουν με ημάς και χαίρουν επίσης δια τα ιδικά μας αγαθά.

(…)Όταν δεις όχι μόνον τους αγγέλους και την σύναξιν όλων των ουρανίων δυνάμεων, αλλά και αυτόν τον Κύριον των αγγέλων να συνεορτάζει μαζί μας, τι σου απομένει δια να ευφρανθείς; Λοιπόν, ας μη είναι κανείς κατηφής σήμερον… (Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος).

Το «Χριστός Ανέστη», αδελφοί μου, δονεί την ατμόσφαιρα απ' άκρου εις άκρον και πάλιν, αφού στην ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει μεγαλύτερη εορτή από αυτήν της Αναστάσεως τού Κυρίου μας. Η Ανάσταση αποτελεί το επιστέγασμα όλων των εορτών, γιατί με αυτήν νικήθηκε ο «έσχατος εχθρός» τού ανθρώπου, ο θάνατος. Με την Ανάστασή Του ο Κύριος έδειξε ότι προοπτική τού ανθρώπου είναι η ζωή« ότι ο θάνατος είναι μέρος αυτής, αφού φάνηκε «η ζωή εν τάφω». « Εγώ ήλθον ίνα ζωήν έχωσιν και περισσόν έχωσιν είπε ο Ίδιος. Ώστε «θάνατος ουκέτι κυριεύει«» «τής ζωής γαρ ηξιώθημεν εν Χριστώ Ιησού». «Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, Άδου την καθαίρεσιν, άλλης βιοτής, τής αιωνίου, απαρχήν». Ό,τι πιο φυσικό λοιπόν να πανηγυρίζουμε και νά διατρανώνουμε τη χαρά μας μπροστά στο μοναδικό αυτό και εκπληκτικό γεγονός, το οποίο ανέτρεψε στην κυριολεξία όλα τα δεδομένα και όλες τις σταθερές τής ιστορικής πραγματικότητας!  

Τι σημαίνει όμως πανηγύρι και διατράνωση τής χαράς; Μήπως βεγγαλικά και βαρελότα και αυτοσχέδιες βόμβες, με τα οποία θρηνούμε κάθε χρόνο ένα σωρό θύματα και τα οποία προκαλούν τελικά την αγανάκτηση; Μήπως ακόμα σημαίνει, ξενύχτι και τραγούδια στη διαπασών και επιστροφή στο σπίτι ανατείλαντος του ηλίου, με ολοήμερο ύπνο όλη την Κυριακή του Πάσχα;   Μήπως τέλος το πανηγύρι τής Ανάστασης εκφράζεται κυρίως με το ψήσιμο τού οβελία, και των λοιπών εδεσμάτων, με τα οποία θα γεμίσει μέχρις εσχάτης πλήρωσης το στομάχι του ο πιστός, για νά βρει ανακούφιση έπειτα στην κατάποση χωνευτικών ή και μερικές φορές στην καταφυγή στα νοσοκομεία; Ασφαλώς και όχι! Τέτοιες αντιδράσεις για το πανηγύρι τής Ανάστασης πόρρω απέχουν από το κατά Χριστόν εκκλησιαστικό ήθος και το μόνο πού φανερώνουν είναι ότι ο πιστός είναι τελικώς άπιστος και ίσως και άθεος. Πράγματι! Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα τού ορθοδόξου χριστιανικού λαού συμμετέχει στην Ανάσταση με το νά παραμένει μόνο στην τελετή τής δωδεκάτης νυχτερινής, για ν' ακούσει το «Χριστός Ανέστη», αν βέβαια το ακούσει, νά διαδηλώνει την υποτιθέμενη χαρά του με  θορυβώδη βαρελότα και παντιότροπο θόρυβο,  και νά κάνει έπειτα μεταβολή για νά επιπέσει στη μαγειρίτσα και τα λοιπά τού πασχαλινού τραπεζιού, τι άλλο δείχνει παρά την απουσία τού Χριστού και τής δύναμης τής Αναστάσεώς Του από τη ζωή των «Χριστιανών»! Το λέει μάλιστα και ο ψαλμικός στίχος τής αναστάσιμης ώρας: « Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί Αυτού και φυγέτωσαν από προσώπου Αυτού οι μισούντες Αυτόν!» Και ω, τού θαύματος! Πραγματοποιείται επακριβώς το λεχθέν: Διασκορπίζονται οι εχθροί τού Χριστού (κρατώντας μάλιστα και αναμμένες αναστάσιμες λαμπάδες!) και φεύγουν από μπροστά Του όσοι Τον μισούν! Τέτοια άμεση εκπλήρωση αγιογραφικού λόγου πουθενά αλλού δεν απαντάται. Και δυστυχώς, η τραγική αυτή κατάσταση δεν επισημαίνεται μόνο στις πόλεις. Θα 'λεγε κανείς ότι κυρίως απαντάται στις επαρχίες και τα χωριά. Εκεί κατ εξοχήν βρίσκεται κανείς σε πολεμική ατμόσφαιρα. Εκεί πλήθος «ευγενικών» πιστών ετοιμάζεται νά πανηγυρίσει το Πάσχα με βόμβες και με ρουκέτες. Εκεί ο σκοπός τής Ανάστασης εξαντλείται στο ποίος θα καταφέρει  περισσότερο τον πανικό και την καταστροφή.

Πού είναι εκείνοι άραγε πού ισχυρίζονται ότι η ελληνική ύπαιθρος κρατάει την παράδοση τής ορθοδοξίας; Ποία σχέση μπορεί νά έχει το Πάσχα των Ελλήνων με τα εκφυλιστικά φαινόμενα, πού διαπιστώνουμε κάθε χρόνο τέτοια εποχή; Τι άλλο είναι οι αναφορές περί των ιδανικών συνθηκών εορτασμού τού Πάσχα στην επαρχία -τουλάχιστον σε πολλά μέρη τής επαρχίας - παρά ρομαντικές εκφράσεις εξιδανικευμένης παρελθοντικής εποχής; Δυστυχώς, αγριέψαμε ως άνθρωποι. Και την αγριότητα τής καρδιάς μας την αποκαλύπτουμε ακόμη και στα εκκλησιαστικά γεγονότα. Ακόμη και στις εορτές τής Εκκλησίας μας! Τι σημαίνει λοιπόν πανηγύρι αναστάσιμο και χαρά πασχαλινή; Σημαίνει πώς  γνήσια και αληθινά ο Χριστιανός, έχει επίγνωση τής παρουσίας τού Χριστού στη ζωή του και παράλληλα διαδηλώνει τη χαρά του; Μας το τονίζει σήμερα ο Θωμάς.

Αδελφοί μου!

Ο Θωμάς, σήμερα, κατανοεί το λάθος του, λάθος που εμείς συνεχίζουμε σε κάθε στιγμή της ζωής μας και μόλις ο Κύριος τον βοηθά ομολογεί ακλόνητα: «Εσύ είσαι ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Με την ομολογία του αυτή ο Θωμάς δεν ξεπερνά απλά την αδυναμία της δυσπιστίας. Οδηγεί τον εαυτό του, σε μια κίνηση ευγνωμοσύνης και αφοσίωσης μπροστά στο θέαμα των νωπών πληγών που άφησαν τα καρφιά της σταύρωσης. Οδηγεί τον πιστό ση συναίσθηση ότι το σωτήριο πάθος του Χριστού δεν έγινε κάποτε, απλά και αόριστα ή γενικά. Το πάθος του Κυρίου ναι μεν πρόσφερε τη δυνατότητα της σωτηρίας σε όλους τους ανθρώπους δια μέσου των αιώνων, αλλά η αξία του βρίσκεται στο να αντιληφθεί ο καθένας μας ότι ο Ιησούς «έπαθεν υπέρ υμών» (Α' Πέτρ. β' 21).

Αν δεν αποδεχθούμε ο καθένας ξεχωριστά τον Ιησού σαν Σωτήρα τότε, σωτηρία δική μας, δεν μπορεί να υπάρξει. Είναι για τούτο που σήμερα ο Θωμάς, πέρα από τη δυσπιστία του, μας άφησε και μια μοναδική ομολογία: «ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Με την ομολογία του αυτή δεν αποκήρυσσε απλά το λάθος του, αλλά αποκάλυπτε το ουσιαστικό περιεχόμενο της πίστης γύρω από το πρόσωπο του Ιησού. Δεν είπε «Εσύ είσαι ο Κύριος και Θεός μας», αλλά «εσύ είσαι ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Εσύ είσαι αυτός που έπαθε και Αναστήθηκε για μένα. Άρα είναι σωτήρας δικός μου!

Είναι στ' αλήθεια εποικοδομητικό να φέρνουμε στη σκέψη μας την απιστία του Θωμά για να μπορούμε σε ανάλογες στιγμές να ξεπερνούμε την άρνηση. Αλάθητος είναι μόνο ο Θεός. Άρα αν κάποτε μέσα μας διακρίνουμε το σαράκι της απιστίας ας μην απογοητευτούμε. Ας φέρουμε στη σκέψη το Θωμά που δεν επέμεινε στην άρνηση. Ας υπακούσουμε στη σημερινή προτροπή του Κυρίου που μακαρίζει τις γενιές που θα πιστέψουν σ' Αυτόν χωρίς να χρειάζεται να δουν και τότε η δυσπιστία θα σβήσει και της Ανάστασης το φως θα φωτίσει τις ψυχές μας. Τότε θα νικήσουμε τους όποιους φόβους μπροστά στο φάσμα του θανάτου που πλανάται καθημερινά μπροστά μας. Τότε θα ανθίσει η ελπίδα και θα ωριμάσει ο καρπός της πίστης για ένα καινούριο κόσμο και μια ατέλειωτη ζωή κοντά στο Θεό.

Σε εποχές δύσκολες, όπως η δική μας, χρειάζεται πρώτα απ' όλα να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει ο κίνδυνος της δυσπιστίας αλλά και η ελπίδα της πρόληψης μιας ενδεχόμενης τραγωδίας τόσο σε ατομικό όσο και σε επίπεδο κοινωνικό. Σε εποχές που η αμφισβήτηση μεγαλώνει και η νεώτερη γενιά επαναστατεί με φανερά τα σημάδια της αγωνίας στα πρόσωπά τους, διερωτηθήκαμε γιατί υπάρχει το φαινόμενο αυτό; Διερωτηθήκαμε γιατί τα ιδανικά της πίστης και της Πατρίδας έχουν εξασθενήσει; Διερωτηθήκαμε γιατί έχει χαθεί ο πόθος της αρετής και το στοιχείο του σεβασμού στη νεώτερη γενιά; Πριν τους καταλογίσουμε ευθύνες ας στραφούμε με ειλικρίνεια στον εαυτό μας. Τότε ακριβώς θα διαπιστώσουμε τη δική μας ευθύνη. Γιατί την ώρα που χρειαζόταν η δική μας πίστη εμείς σπείραμε την αμφιβολία. Την ώρα που έπρεπε να δείξουμε αρετή και τόλμη προβάλαμε δειλία. Την ώρα που έπρεπε στην πράξη να δείξουμε σεβασμό είτε σε μεγαλύτερους είτε σε μικρότερους εμείς κυνικά τους εμπνεύσαμε την περιφρόνηση. Γιατί τώρα χύνουμε κροκοδείλια δάκρυα;

Αδελφοί μου, ας συντάξουμε τις δυνάμεις μας. Ας ξεκαθαρίσουμε με σαφήνεια τις αρχές και τα ιδανικά μας. Ας οριστικοποιήσουμε το περιεχόμενο της πίστης μας. Όσο κτυπά η αμφιβολία και οι πόρτες ανοιγοκλείνουν χωρίς αντίσταση, τότε θα πλανάται παντού ο φόβος του θανάτου. Η ανάσταση χρειάζεται ξεκάθαρη και προ παντός θερμή πίστη. Μια πίστη που θα συνδέει τον καθένα με τον προσωπικό Κύριο και Θεό του, όπως έγινε σήμερα και με το Θωμά. Μέσα από την προσωπική αυτή σύνδεση θα ανακαλύψει ότι ο Ιησούς είναι «η ανάστασις και η ζωή».