ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

 « Το νησί μας είχε από το Θεό την ευλογία να αναδείξει περί τους 37 αγίους. Λίγα μέρη έχουν τόσους πολλούς αγίους. Ίσως διότι είναι αγκαλιασμένο από την αγία γη της Ανατολής, όπου επάτησεν ο Κύριος και εκήρυξαν οι Απόστολοι και έλαμψαν οι επτά αστέρες των Εκκλησιών της Αποκαλύψεως. Εκεί κάθε τόπος έχει να καυχηθεί για κάποιον άγιο. Το νησί μας έχει για καύχημα και δόξα του τους 37 αγίους, που συνέδεσαν το όνομά τους με αυτό. Άλλοι από αύτούς είναι Λέσβιοι, έζησαν και απέθαναν ή εμαρτύρησαν στη Λέσβο. Άλλοι έζησαν σε διάφορα μέρη και ήρθαν στη Λέσβο και την αγίασαν με το μαρτυρικό τους αίμα. Ήταν άνθρωποι κάθε ηλικίας και τάξεως. Επίσκοποι αλλά και επαγγελματίες, άνδρες και γυναίκες, νέοι αλλά και γέροντες, όλοι όμως με θερμή πίστη, με αγάπη προς τον Χριστό και την Εκκλησία, με αγιότητα ζωής που έλαμπαν και εφώτιζαν και τους άλλους. Όλοι αυτοί έχουν κάποια ημέρα που εορτάζουν. Για όλους έχουν γραφεί ιερές ακολουθίες. Για πολλούς από αυτούς έχουν κτιστεί ναοί, εκκλησάκια σε διάφορα μέρη του νησιού μας.

Πολλοί από αυτούς έχουν αφήσει πολύτιμη πνευματική κληρονομιά τα άγια λείψανά τους. Αξίζει κάθε δόξα και τιμή στους Αγίους μας. Η Εκκλησία της Μυτιλήνης καθιέρωσε την εορτή των εν Λέσβω διαλαμψάντων αγίων την Κυριακή, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, δηλαδή σε δεκαπέντε ημέρες από την ημέρα της Πεντηκοστής.

. Γράφει ο άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης ότι, όταν εμείς λέμε στην προσευχή και την παράκλησή μας το όνομα ενός αγίου, εκείνος λέει αμέσως το δικό μας στο Θεό. Τόσο εύκολα! Για να πει κάποιος το όνομά μας σε έναν ανώτερο, στον υπουργό, στον πρωθυπουργό, τι δεν πρέπει να κάνουμε και τι να υπομείνουμε; Εδώ με δύο λέξεις το όνομά μας φτάνει στον Κύριο της δόξης! Είμαστε όμως ολιγόπιστοι και αφήνουμε τον Θεό και την εκκλησία, την ιστορία και την πατρίδα και κυριεύει τις ψυχές μας η “άγρια Δύση” και η δεσποτική Ανατολή, ενώ μπορούμε να ζούμε με τον Χριστό, την Παναγία και τους αγίους που μας φρουρουν και μας περιβάλλουν.

Μέσα στην εκκλησία είμαστε με όλους τους ζωντανούς τους ένθεους και αγωνιζόμενους, αλλά και με όλους τους κοιμηθέντας εν Χριστώ. Υπάρχει ενότητα της ανθρώπινης φύσης. “Μές στο κρυφό μυστήριο ζουν πάντα τα παιδιά σου” έλεγε ο Σολωμός. Η Ορθοδοξία είναι κρυφό μυστήριο και μέσα σε αυτό ζούμε με λογισμό και με όνειρο. Πάγωσε ομως η ψυχή και η καρδιά μας. “διά το πληθυνθήναι την ανομίαν ψυγήσεται η αγάπη των πολλών”. Εψύγη η αγάπη και εγκαταστάθηκε στις ψυχές η ολιγοπιστία ή και η απιστία και περιήλθαμε σε δεινή θέση.

Παρ’ όλα αύτά “Το έλεός Σου καταδιώξει με πάσας τάς ημέρας της ζωής μου”, ο Χριστός, η Παναγία και οι άγιοι μας καταδιώκουν, είναι και βρίσκονται ανάμεσά μας. “Τοσούτον έχοντες περικείμενον ημίν νέφος μαρτύρων” αναφέρει ο Απόστολος Παύλος. Μας περιβάλλει νέφος μαρτύρων, δεν είναι υπερκείμενον, αλλά περικείμενον. Είμαστε εν ταίς λαμπρότησιν των αγίων και όλων των αγαθών ψυχών που έφυγαν από αυτή την πλάση και πέρασαν από αυτόν τον τόπο. Και ο τόπος αυτός, όπως όλη η Ελλάδα, είναι ποτισμένος με τα αίματα των μαρτύρων και των ηρώων, με τους ιδρώτες των ασκητών και των ευσεβών ορθοδόξων. Εδώ ετάφη ο Άγιος Αλέξανδρος Επίσκοπος Μηθύμνης, εδώ γεννήθηκαν αι Άγιαι Πέντε Νεάνιδες Μάρτυρες και οι Άγιοι Τρεις Αδελφοί, ο Γεώργιος Αρχιεπίσκοπος Μυτιλήνης, ο Συμεών ο Νέος Στυλίτης και ο Δαβίδ ο μοναχός, εδώ μαρτύρησε η Αγία Ευπρέπεια. Από το Πλωμάρι καταγόταν ο Άγιος Θεωνάς Θεσσαλονίκης ο Λέσβιος.

Γι’ αυτό όπου και να σταθεί κανείς, βλέπει εκκλησία Μάρτυρος και Αγίου, εκκλησία του Χριστού, εκκλησία της Παναγίας, εκκλησία των Αρχαγγέλων. Η Ιερά Μονή Καρυών της Θερμής στην οποία συμβαίνουν πλείστα θαύματα ανεγέρθη ως παγκόσμιο προσκύνημα στη μνήμη των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου, Ειρήνης και των συν αυτώ Μαρτύρων. Όποιο χώμα και να ανασκαλέψει, βρίσκει οστά μαρτύρων και ηρώων πεσόντων υπέρ πίστεως και πατρίδος. Όπως έλεγε ο Νικηφόρος Βρεττάκος, σε αυτόν τον τόπο έχει ξοδευτεί πολύ αίμα και πολύ πνεύμα.

Σε μία εποχή που ολα ανατρέπονται και ολα είναι δύσκολα, η εμπιστοσύνη στο Θεό φέρνει ισορροπία. Η αγάπη σε Θεό και ανθρώπους φέρνει πλήρωμα της ψυχής. Γιατί ο άνθρωπος, για να γεμίσει και να πληρωθεί θέλει αγάπη. Θέλει τη λατρεία στο Θεό και στον πλησίον. Τότε γίνεται ένθεος και τότε τα έχει όλα. Εκείνο που κυρίως μας λείπει στην τάλαινα εποχή μας είναι η πίστη, η αγάπη, ελπίδα. Η ελπίδα στην εκκλησία είναι ένσαρκη, είναι έμψυχη, είναι ο ίδιος ο Χριστός. Αν ο άνθρωπος είναι ανέλπιδος, δεν έχει νόημα η ζωή. Αν ελπίζει και πιστεύει και αγαπά είναι γεμάτος και γίνεται σπουδαίος και μεγάλος και ας είναι φτωχός και αδύναμος και δυσκολεμένος.

Ο άγιος Ιγνάτιος Μηθύμνης, ιερέας, χάνει από επιδημία τη γυναίκα του και τα παιδιά του εκτός από ένα. Δεν ολιγοπιστεί από την απώλεια. Στα κτήματα του πατέρα του ιδρύει το μοναστήρι του Λειμώνος και την περίφημη Λειμωνιάδα, όπου διατηρείται η ελληνική γλώσσα και η ιστορία του γένους. Ο ίδιος αναδεικνύεται στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας πατέρας, δάσκαλος και σύμβουλος για όλους τους ανθρώπους. Από τη Λειμωνιάδα Σχολή αποφοίτησε τέσσερις αιώνες αργότερα, ο Άγιος Ευθύμιος, επίσκοπος Ζήλων, ο οποίος ξεκίνησε ένα φοβερό έργο: να μορφωθούν οι 150.000 Έλληνες της περιοχής του. Το 1917 ανέλαβε να ηγηθεί στις ομάδες των Ελλήνων ανταρτών κατά των Τούρκων, οι οποίοι τον καταζητούν ως αρχηγό. Το 1921 δεν υπάκουσε την απόφαση της Κεμαλικής κυβερνήσεως να εγκαταλείψει τον Πόντο, γι’ αυτό συνελήφθη καταδικάσθηκε σε θάνατο και κλείσθηκε σε φυλακές, όπου υπέκυψε στα φρικτά βασανιστήρια.

Ο άγιος Δούκας ο ράπτης ήταν και αυτός θερμός χριστιανός. Με την ιδιότητα του ράπτη μπαινόβγαινε στα παλάτια με αποτέλεσμα να τον αγαπήσει μία τουρκάλα, μεγάλη κυρά, με έξουσία. Του υπόσχεται τιμές και δόξες και όταν τελικά αντιλαμβάνεται ότι δεν μπορεί να τον κερδίσει, τον συκοφαντεί στον βεζίρη. Με διαταγή του βεζίρη, τον έγδαραν ζωντανό, έριξαν το δέρμα του στη θάλασσα και άφησαν το σώμα του κρεμασμένο, μέχρι που ετελειώθη.

Τον άγιο Παρθένιο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, τον κρέμασαν και άφησαν κρεμασμένο το λείψανό του τρεις μέρες, επειδή σε επιστολή του ανέφερε ότι έρχεται η Βασιλεία των Ουρανών. Ο Άγιος Γεώργιος Πασγιάνος από την Πλαγιά Πλωμαρίου μαρτύρησε στο Βυζάντιο, ο Άγιος Νικόλαος ο Μυτιληναίος ετελειώθη επίσης μαρτυρικώς. Ανελέητοι δυνάστες απείλησαν, βασάνισαν, σκότωσαν άδικα αγίους.

Όλους αυτούς που έχουν στα χέρια τους έξουσία και ορίζουν τις τύχες των αδυνάτων ο Χριστός τους ονόμασε “δοκούντας άρχειν των εθνών”, δηλαδή αυτούς που νομίζουν πως διαφεντεύουν. Ο αφέντης είναι ένας και πήρε δούλου μορφή και διακόνησε τον άνθρωπο και τον διάκονεί. Εκείνος ορίζει και κυβέρνα κι αν ανέχεται να γίνονται όσα γίνονται είναι γιατί υπάρχει αυτεξούσιο και ελευθερία, αλλά είναι και γιατί την τελευταία λέξη την έχει ο ίδιος, ως Κύριος της ζωής και του θανάτου. Αν έλθουμε στα κάθ’ ημας, και σήμερα την πατρίδα μας ποιός την ορίζει και ποιός τη φυλάει; Για όσα συμβαίνουν μας αρέσει και είναι εύκολο να κατηγορούμε τους άλλους, κατηγορούμε τους άρχοντες, ενώ φταίμε εμείς και φταίμε πολύ και ο πρώτος και ο τελευταίος. Δεν φροντίζουμε όμως τον εαυτό μας. Επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας στους άλλους, ενώ θα έπρεπε να το στρέφουμε σε εμάς τους ίδιους, όχι με την έννοια της φιλαυτίας, αλλά της διαπίστωσης των αδυναμιών και των ατελειών μας και της προσπάθειας για θεραπεία. Και όταν ο καθένας κοιτάζει τον εαυτό του, τις αδυναμίες του, τότε δεν κατηγορεί τον άλλο, δεν τον επικρίνει, αλλά τον συγχωρεί και αμνηστεύει και γίνεται συγκαταβατικός. Και όταν διορθώνεται ο ίδιος μπορεί να διορθώσει και τους άλλους, να γίνει φως και να φωτίσει τον κόσμο.

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Αναφερόμενοι, την προηγούμενη Κυριακή, την Κυριακή των Αγίων Πάντων, στους Αγίους της Εκκλησίας μας, σημειώσαμε ότι  οι πατέρες θεσπίστηκε η εορτή αυτή μια εβδομάδα μετά τη πεντηκοστή, για να φανερωθούν στον κόσμο οι καρποί του Αγίου Πνεύματος. Για να φανερωθούν τα χαρίσματα και η δύναμη που μοίρασε ο Παράκλητος στους πιστούς, καθιστώντας τους έτσι αγίους

Οι άγιοι μας, αγαπητοί Χριστιανοί,  υπήρξαν συνειδητά μέλη Χριστού. Αυτό σημαίνει ότι ήταν και είναι χριστοφόροι και θεοφόροι,  φορείς των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος.

Πόσο λοιπόν αξίζουν οι Άγιοι; Ολόκληρη η κτίση μαζί με όλους τους ανθρώπους της, εάν αντιπαρατεθεί μπροστά τους, δεν θα βρεθεί κάτι που να αξίζει όσο οι Άγιοι. Αυτοί απέδειξαν με τη ζωή τους την ύπαρξη του Θεού και Τον δόξασαν με τη ζωή τους και την ομολογία τους. Αυτοί έδειξαν πόσο ψηλά μπορεί να φθάσει ο άνθρωπος.

Οι Άγιοι δεν πέθαναν ποτέ. Ζουν ανάμεσά μας. Τους αισθανόμαστε ολοζώντανους να πρεσβεύουν για μας. Να δέονται για τον κόσμο μας, να μας μεταγγίζουν τη Χάρη του Θεού. Γι’ αυτούς ο Θεός δεν εγκαταλείπει όλους εμάς που παραβαίνουμε τόσο εύκολα το θέλημά του.

«Έτσι λοιπόν καμιά αμφισβήτηση δεν επιδέχεται η άποψη ότι για την Εκκλησία οι άγιοι είναι οι φορείς της αγάπης του Θεού στο κόσμο, οι «αυθεντικοί μάρτυρες της παρουσίας και της εμφανίσεως του Θεού στα σπλάχνα του λαού του» κατά τον π. Ιωάννη Μέγεντορφ. Ο άγιος Μάξιμος ο ομολογητής επισημαίνει ότι οι άγιοι μεγαλοφυώς πέρασαν τον παρόντα αιώνα των εμποδίων και αφού ολοκληρωτικά οδηγήθηκαν στο Θεό, αξιώθηκαν να συνενωθούν μαζί του και να φορέσουν, όσο είναι δυνατόν στον άνθρωπο, την εικόνα του επουρανίου ανθρώπου. Κατά τον επιτυχή επίσης χαρακτηρισμό του αγίου Ιωάννου Δαμασκηνού οι άγιοι είναι οι «προστάται του γένους παντός». Βοηθούν, συντρέχουν, υποφέρουν, σηκώνουν το σταυρό κάθε ανθρώπου, αγαπούν και γίνονται με την αγιότητά τους υπόδειγμα και μίμηση των πιστών. Σ' αυτό το γεγονός στηρίζεται η οικειότητα των πιστών και η τιμή που απονέμουν στους αγίους, ο πλούτος των εορτών και των πανηγύρεων, που τόσο έντονα χαρακτηρίζουν την καθημερινή ζωή της Εκκλησίας. Τα συναξάρια είναι το αποθησαύρισμα της ιστορικής μνήμης της Εκκλησίας. Αποτελούν διαφυλαγμένα σε κάθε λειτουργική πράξη, την καθημερινή παιδεία των ορθοδόξων, το διδασκαλείο της ευσέβειας και της αγιότητας». Ι.Μ. Μυτιλήνης)

Το νησί μας είχε από το Θεό την ευλογία μα και το καύχημα να αγιαστεί με περισσότερους από 37 αγίους. Λίγα μέρη έχουν τόσους πολλούς αγίους.  Άλλοι από αυτούς είναι Λέσβιοι, έζησαν και πέθαναν ή μαρτύρησαν στη Λέσβο. Άλλοι έζησαν σε διάφορα μέρη και ήρθαν στη Λέσβο και την αγίασαν με το μαρτυρικό τους αίμα. Ήταν άνθρωποι κάθε ηλικίας και τάξεως. Επίσκοποι, ιερείς, επαγγελματίες, εργάτες, απλοί άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες, νέοι και γέροντες, όλοι όμως με θερμή πίστη, με αγάπη προς τον Χριστό και την Εκκλησία, με αγιότητα ζωής που έλαμπαν και φώτιζαν και τους άλλους. Όλοι αυτοί έχουν κάποια ημέρα που εορτάζουν. Για όλους έχουν γραφεί ιερές ακολουθίες. Για πολλούς από αυτούς έχουν κτιστεί ναοί και εκκλησάκια σε διάφορα μέρη του νησιού μας. Πολλοί μάλιστα από αυτούς έχουν αφήσει πολύτιμη πνευματική κληρονομιά τα άγια λείψανά τους. Τους αξίζει κάθε δόξα και κάθε τιμή. Η Εκκλησία της Μυτιλήνης καθιέρωσε την εορτή των εν Λέσβω διαλαμψάντων αγίων την Κυριακή, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, δηλαδή σε δεκαπέντε ημέρες από την ημέρα της Πεντηκοστής.

Μέσα στη  χορεία αυτών ιδιαίτερη είναι η θέση και η τιμή, των νεομαρτύρων.

Με τον όρο Νεομάρτυρες χαρακτηρίζεται εκείνη η τάξη των μαρτύρων που άθλησαν για τη χριστιανική πίστη κυρίως κατά τη περίοδο της Τουρκοκρατίας. Είναι οι ομολογητές της ορθόδοξης χριστιανικής πίστης (παιδιά, άνδρες, γυναίκες, μοναχοί, ιερείς, επίσκοποι και πατριάρχες), οι οποίοι σφράγισαν με το αίμα τους την ομολογία τους για τον Ιησού Χριστό. Κυρίαρχο στοιχείο του μαρτυρίου των Νεομαρτύρων, σε πολλές περιπτώσεις, υπήρξε η «μαρτυρία του αίματος», επιβεβαίωση δηλαδή της ακλόνητης πίστης τους στον Ιησού Χριστό με κάθε είδους ταλαιπωρίες και βασανιστήρια τα οποία οδηγούσαν στο θάνατο.

Πόσοι είναι οι Νεομάρτυρες είναι δύσκολο να υπολογίσουμε. Πολλοί από αυτούς παραμένουν σε παντελή αφάνεια, γιατί δεν έχουν διασωθεί διηγήσεις για το μαρτύριό τους. Ο λόγιος Πατριάρχης Ιεροσολύμων Νεκτάριος, κατά τον 17 ο αιώνα, αναφέρει ότι στις περιοχές των ορθοδόξων δεν υπάρχει πόλη και τόπος που να μην «προχέονται υπέρ της ευσεβείας τα αίματα» 

Η Λέσβος καθ' όλη τη διάρκεια τω πρώτων χριστιανικών χρόνων, του Βυζαντίου, αλλά και της επώδυνης δουλείας στον Τούρκο δυνάστη, αξιώθηκε να είναι αγιοτόκο νησί. Ανέδειξε πλειάδα αγίων και Νεομαρτύρων και σήμερα κατέχει ως «θησαυρόν τιμαλφή» τα ιερά λείψανα πολλών μαρτυρησάντων αγίων.

Όλους αυτούς γιορτάζουμε σήμερα. Τους Αγίους του νησιού μας. Τους δικούς μας Αγίους. Τους συγγενείς μας, θα μπορούσαμε να πούμε Αγίους. Σήμερα πάνδημα αποδίδουμε την οφειλόμενη τιμή, σ’ αυτούς που άγιασαν με το αίμα τους, με τον ιδρώτα τους, με τους κόπους τους, τα μυροβόλα χώματα του νησιού μας. Σήμερα τα λείψανα τόσων μαρτύρων, νεομαρτύρων, ομολογητών, οσίων και ασκητών βρίσκονται συγκεντρωμένα για να προστρέξουμε σ’ αυτά, να προσπέσουμε με ευλάβεια μπροστά τους και να λάβουμε χάρη απ’ τη χάρη τους.

Σήμερα σαλπίζει σάλπισμα θριάμβου και φέρει σε μας αγιοφόρο μήνυμα. Παρουσιάζει μπροστά μας «θεηγόρους οπλίτας της παρατάξεως Κυρίου. Αστέρας πολύφωτους του νοητού στερεώματος. Της μυστικής Σιών τους ακαθαίρετους πύργους. Τα μυρίπνοα άνθη του παραδείσου». Παρατάσσει ενώπιον μας τους καρπούς του Αγίου Πνεύματος, την ολοζώντανη χορεία των αγίων μας.

Γι’ αυτό λοιπόν αδελφοί μου.

Σήμερα που η Εκκλησία μας, θέτει προ των οφθαλμών μας και πάλι χορεία και σωρεία Αγίων, ας σταθούμε με σεβασμό, με χαρά, με περηφάνια και καύχηση, για τους ανεκτίμητους αυτούς θησαυρούς, που με τίποτε άλλο δεν συγκρίνονται και με τίποτε δεν ανταλλάσσονται. Ας προσπαθήσουμε να ψηλαφίσουμε τα ίχνη της θείας πορείας τους πάνω στη γη, να εντοπίσουμε τον τρόπο της ζωής τους, τους αγώνες τους, τις προσευχές τους, τις θείες εμπειρίες τους, και ας ζητήσουμε χάρη απ’ τη χάρη τους, βοήθεια, προστασία, μεσιτεία. Ο Θεός τους δόξασε και τους χάρισε πλούσια τη χάρη Του ώστε και στη ζωή τους, και μετά την κοίμηση τους, να χαρίζουν παντοδαπές και πλούσιες δωρεές, είτε με τα Άγια τους λείψανα, είτε με τις ιερές εικόνες τους, είτε και με την απλή και μόνο αναφορά στο όνομα τους.

Ας μην επιτρέψουμε λοιπόν την αλλοτρίωση στη ψυχή μας.

Ας μην δηλητηριάσουμε τα αισθητήρια της πίστεως μας με ανόητες και βλαβερές      διδασκαλίες.

Είναι κρίμα να έχουμε μπροστάρηδες τους Αγίους μας και μεις να ακολουθούμε ανθρωποειδή, αμφιβόλου ποιότητος και λογικής. 

ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ

Εύλαβικό έθιμο έπεκράτησε στο Άγιο ’Όρος, μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων, νά γιορτάζεται, εκεί, την επομένη Κυριακή. και ιδιαίτερη γιορτή προς τιμή «πάντων των εν Αγίω Όρει διαλαμψάντων Αγίων».

Αυτό το ωραίο έθιμο ενέπνευσε και τη γιορτή «των εν Λέσβω διαλαμψάντων Αγίων». Ο μέν αείμνηστος Μητροπολίτης Ιάκωβος κοντά στις άλλες τοπικές γιορτές, που μας εχάρισε, της ανακομιδής τοΰ Λειψάνου τοΰ Αγίου Θεοδώρου του Βυζαντίου, πολιούχου Μυτιλήνης, του Αγίου Ανδρέου Κρήτης του υμνογράφου στην Ερεσό, του Αγίου Γρηγορίου Άσσου στη Γέρα, καθιέρωσε και τη γιορτή των Λεσβίων Αγιων, ο δε Αγιορείτης ιερεύς Φώτιος Λαυριώτης εφρόντισε για τη σύνθεση ειδικής ακολουθίας, που συνέθεσε στο Άγιο Όρος ο άριστος υμνογράφος Μοναχός Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, ως και για την κατασκευή της πρώτης ωραίας εικόνας των Λεσβίων Αγίων, που βρίσκεται στο ναό της Αγίας Βαρβάρας Παμφίλων και περιλαμβάνει τους 23 μέχρι τότε γνωστούς αγίους της Λέσβου.

* * *

Αγκαλιασμένο τό νησί μας απ’ την αγία γη της Ανατολής, που, απ’ τη Παλαιστίνη μέχρι το Βυζάντιο, στάθηκε ο τόπος, που ανέδειξε τους περισσοτέρους και μεγαλύτερους Αγίους της Εκκλησίας μας, δεχότανε κι αυτό την ευλογία και το φως της Ανατολής. Πέρασε κι από δω ο Απόστολος Παύλος και ίσως να έκαμε αυτός το πρώτο κήρυγμα στη Λέσβο. Αργότερα, βρίσκουμε οργανωμένο Χριστιανισμό, ιστορικές μαρτυρίες που φανερώνουν μια αδιάκοπη θρησκευτική πρόοδο. Συναντούμε μια άνθηση της μοναχικής ζωής με την ίδρυση πολλών και αξιολόγων Μοναστηριών και, τέλος πολλούς Αγίους που ετίμησαν και αγίασαν το νησί αυτό.

Οι Άγιοι αυτοί που ανέρχονται στους 30, δεν είναι όλοι Λέσβιοι. Πολλοί απ’ αυτούς κατάγονται από άλλα μέρη αλλά έζησαν ή εμαρτύρησαν εδώ. Άλλοι πάλι είναι Λέσβιοι, αλλά έζησαν ή εμαρτύρησαν σε άλλους τόπους. Άλλοι απ’ αυτούς είναι γνωστοί και επίσημοι στην Εκκλησιαστική μας Ιστορία, άλλοι ολιγώτερο γνωστοί, οι Νεομάρτυρες κυρίως. Ανάμεσα σ’ αυτούς βρίσκονται κληρικοί, λαϊκοί, νέοι, γέροντες, γυναίκες και ένας Μωαμεθανός που έγινε χριστιανός και, ίσως, αποτελεί εξαιρετική περίπτωσι η ζωή και το μαρτύριό του.

Απ’ τους γνωστούς Αγίους της Εκκλησίας είναι ο Άγιος Γεώργιος, επίσκοπος Μυτιλήνης, για του οποίου τη ζωή και την αγιότητα πολλά γνωρίζουμε, και του οποίου το Μοναστήρι, αναγνωρισμένο απ’ το Πατριαρχείο, ήταν στα Τρία Κυπαρίσσια, στο Σαρή - μπαμπά τής Μυτιλήνης (κίτρινος γέρος στήν τουρκι­κή). Ο Άγιος Αλέξανδρος, επίσκοπος Μηθύμνης, που μια μαρμάρινη λάρνακα είναι κατά πάσαν πιθανότητα, ο τάφος του κοντά στή Λαφιώνα.

Ο Γρηγόριος επίσκοπος Άσσου, του οποίου το Μονα­στήρι και τα Άγια Λείψανα βρήκε κοντά στο Σκόπελο με άνασκαφές ο τότε Πρωτοσύγκελλος και τώρα Σεβασμ. Μητροπο­λίτης Μυτιλήνης κ. Ιάκωβος, ο Άγιος Ιγνάτιος επίσκοπος Μηθύμνης, που έκτισε τα Μοναστήρια της Καλλονής, που προσέφεραν ανυπολόγιστες υπηρεσίες κατά τους χρόνους της σκλαβιάς και αργότερα στο νησί και στην Εκκλησία, ο Άγιος Ανδρέας, επίσκοπος Κρήτης, που ο τάφος του βρίσκεται στην Ερεσό, ο Άγιος Θεοφάνης ο Σιγριανής κατά πάσαν πιθανότητα κτήτωρ της Ι. Μονής Υψηλού, και τέλος ο λέσβιος Οικουμενι­κός Πατριάρχης Παρθένιος, που κρεμάστηκε απ’ τους Τούρκους, συμπληρώνουν την ομάδα των Αγίων της Λέσβου. Ο τελευ­ταίος ανήκει και στη χορεία των νεομαρτύρων.

Η Θεοκτίστη από τη Μήθυμνα, που την έφεραν πειραταί στη Πάρο και εκεί έζησε μόνη στην ερημιά 35 χρόνια και άλλες 5 άγνωστες νέες, που μαρτύρησαν για τη πίστη του Χριστού, η Θωμαΐς η Λεσβία που μαρτύρησε στη Κωνσταντι­νούπολη, αποτελοΰν την ομάδα των γυναικών Αγίων του νησιού μας.

’Έρχονται έπειτα οί Νεομάρτυρες στά χρόνια τής Τουρκο­κρατίας. Πρώτος μεταξύ τους ο Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος, Πολιούχος της Μυτιλήνης. Κρεμάστηκε απ’ τους Τούρκους έξω απ’ το φρούριο της Μυτιλήνης. Οι χριστιανοί πήραν το ιερό λείψανο το έθαψαν μπροστά στο νάρθηκα της Χρυσομαλλούσης και αργότερα (1881) έκαμε τον τάφο του στα πλάγια του Ναού η «συντεχνία των χτιστών» της Μυτιλήνης, αλλά το άγιο λεινανο. που διατηρήθηκε σώο, δεν ετέθη καθόλου σ’ αύτόν τον τάφο. γιατί αμέσως μεταφέρθηκε απ’ τη Χρυσομαλλούσα στο Μητροπολιτικό Ναό, όπου και παραμένει. Αυτός ο άγιος Θεόδωρος έσωσε απ’ τη πανώλη τη Μυτιλήνη στα 1832 και εις άνάμνησιν του θαύματος τούτου γίνεται η πάνδημος Λιτανεία την Δ΄  Κυριακή του Πάσχα.

Ένδεκα χρόνια αργότερα μαρτύρησε ο άλλος Άγιος Θεό­δωρος ο Μυτιληναίος. Κρεμάστηκε κι αυτός και το σώμα του το έρριξαν στη θάλασσα απ’ όπου το περιμάζευσαν οι Χριστια­νοί και το έθαψαν στόν Άγιο Γιάννη, το Μώθωνα και του οποίου ο τάφος εύρέθη κατά την επισκευή του Ναϋδρίου τούτου το 1972. Άλλοι Νεομάρτυρες είναι ο Γεώργιος Παζιανος, απ’ τη Πλαγιά, ο Αναστάσιος Πανέρας απ’ τον Άσώματο και Δημήτριος Μπεγιάζης απ’ την Αγιάσο, ο Γεώργιος απ’ την Ιβηρία, που μαρτύρησε εδώ, ο Δούκας ο Μυτιληναίος, που τον έγδαραν οι Τούρκοι, ο Λουκάς και ο Νικόλαος και ο Μωαμεθα­νός απ’ το Υψηλομέτωπο, που αφού γιατρεύτηκε από αθεράπευτη αρρώστεια με αγίασμα, που ήπιε και νίφτηκε, πίστεψε, βαπτίστηκε Κωνσταντίνος και τέλος μαρτύρησε. Στην αγία χορεία των Νεομαρτύρων ανήκουν και οι νεοφανείς (1959) άγιοι της Θερμής Λέσβου, Ραφαήλ Ηγούμενος της Ι. Μονής των Καρυών Λέσβου, όο διάκονος Νικόλαος, ο πρόεδρος της Θερμής, ο διδάσκαλος της Θερμής, η κόρη του προέδρου Ειρήνη, που υπέστησαν μαρτυρικό θάνατο κατά το έτος 1462.

* * *

Ό Κύριλλος Λούκαρις έλεγε: «Αν είχε βασιλεύσει ο Τούρ­κος εις την Φραγκιά δέκα χρόνους, Χριστιανούς εκεί δεν θα εύρισκες. Και εις την Ελλάδα τώρα τριακοσίους χρόνους κακοπαθούν οίι άνθρωποι και βασανίζονται, διά να στέκουν εις την πίστιν των και λάμπει η πίστις του Χριστού».

Είναι άνάγκη να μη χάσωμε το φως αύτόο που μας παρέδωκαν. Η πίστις τους μπορεί να δυναμώσει και τη δική μας πίστι. Και δεν χρειαζόμεθα άλλο, από πίστη που δίνει δύναμη στα σημερινά τα χρόνια.

Γ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ  /  ΕΟΡΤΙΑ ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ 1986

Άπολυτίκιον, Ήχος γ'

Θειον σύστημα κλεινών Οσίων και ομήγυριν Αρχιερέων και Μαρτύρων ακαθαίρετον φάλαγγα, η νήσος Λέσβος γεραίρει χορεύουσα, ως εν αυτή τον Χριστόν μεγαλύναντας και πρεσβεύοντας δωρήσασθαι ταις ψυχαις ημών ειρήνην αληθή και μέγα έλεος.