Κυριακή τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Δ΄ Οἰκ. Συνόδου – Ἀποστολικὸ Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 19 Ἰουλίου 2026
Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα Κυριακῆς 19 Ἰουλίου 2026, Κυριακή τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Δ΄ Οἰκ. Συνόδου (Τίτ. γ΄ 8-15)
Τέκνον Τίτε, πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσι καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες τῷ Θεῷ. ταῦτά ἐστι τὰ καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις· μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιίστασο· εἰσὶ γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. Ὅταν πέμψω Ἀρτεμᾶν πρός σε ἢ Τυχικόν, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν· ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι. Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλὼ σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. Ἀσπάζονταί σε οἱ μετ᾿ ἐμοῦ πάντες. ἄσπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν· ἀμήν.
ΣΚΕΨΕΙΣ – ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
1. «Τὰ πάγχρυσα στόματα τοῦ Λόγου»
«Πάγχρυσα στόματα τοῦ Λόγου»! Ἔτσι ὀνομάζει ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος τοὺς 630 θεοφόρους Πατέρες, ποὺ συγκρότησαν τὴν Δ΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο στὴ Χαλκηδόνα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας τὸ 451 καὶ τοὺς ὁποίους τιμᾶ σήμερα ἡ Ἐκκλησία μας. Στὸ δοξαστικὸ τῶν Αἴνων τοῦ Ὄρθρου μὲ πολλὲς ποιητικὲς ἐκφράσεις τοὺς ἐγκωμιάζει καὶ μεταξὺ τῶν ἄλλων τοὺς ἀποδίδει τὸν τιμητικὸ αὐτὸ χαρακτηρισμό, ποὺ σημαίνει τὰ ὁλόχρυσα στόματα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, διότι δάνεισαν τὸν λόγο τους στὸν Θεὸ Λόγο.
Εἶναι εὔστοχος ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτός, διὀτι, ὅ,τι δίδαξαν οἱ ἅγιοι αὐτοὶ Πατέρες, ἦταν ἐμπνευσμένο ἀπὸ τὸν Κύριο. Ἀποκάλυψαν μὲ τὸν λόγο τους ποιός ἀκριβῶς εἶναι ὁ Χριστός. Διατύπωσαν μὲ ἀκρίβεια τὴν ἀλήθεια περὶ τοῦ Προσώπου του. Ὀρθοτόμησαν τὸν λόγο τῆς ἀληθείας γιὰ τὶς δύο τέλειες φύσεις τοῦ Κυρίου, τὴ θεία καὶ τὴν ἀνθρώπινη, καὶ γιὰ τὴν ἀχώριστη καὶ ἀσύγχυτη ἕνωσή τους στὸ ἕνα Πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Προάσπισαν ἔτσι τὴν Ἐκκλησία ἀπὸ δύο φοβερὲς αἱρέσεις, τὸν Νεστοριανισμὸ καὶ τὸν Μονοφυσιτισμό, μὲ φρόνημα θυσιαστικό. Χάρη στὴ δική τους συμβολὴ διασώθηκε ἀνόθευτο τὸ ὀρθὸ δόγμα, ὥστε νὰ μποροῦμε οἱ πιστοὶ κάθε ἐποχῆς νὰ λατρεύουμε ὀρθοδόξως τὸν ἀληθινὸ Θεὸ καὶ μὲ τὴ δική του Χάρι νὰ κληρονομοῦμε τὴ σωτηρία.
2. Ἀπόσταση ἀπὸ τοὺς πλανεμένους
Ἡ ἀποστολικὴ περικοπὴ τῆς θείας Λειτουργίας ἀναγινώσκεται πρὸς τιμὴν τῶν Ἁγίων Πατέρων ἀπὸ τὴν πρὸς Τίτον Ἐπιστολή. Μεταξὺ τῶν ἄλλων πολύτιμων συμβουλῶν, ποὺ δίνει ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὸν μαθητή του Τίτο, πρῶτο Ἐπίσκοπο Κρήτης, τοῦ γράφει καὶ τὸ ἑξῆς: «αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ». Δηλαδή, αἱρετικὸ ἄνθρωπο, ποὺ ἐπιμένει νὰ δημιουργεῖ σκάνδαλα καὶ διαιρέσεις στὴν Ἐκκλησία, μολονότι τὸν συμβούλευσες γιὰ πρώτη καὶ δεύτερη φορά, παράτησέ τον καὶ ἀπόφευγέ τον. Διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει διαστραφεῖ καὶ ἁμαρτάνει, γιὰ τὴν ἁμαρτία του δὲ ἐλέγχεται καὶ κατακρίνεται ἀπὸ τὴ συνείδησή του.
Δὲν εἶναι δυστυχῶς σπάνιο τὸ φαινόμενο νὰ βλέπουμε ἀνθρώπους νὰ παρεκκλίνουν κάποτε ἀπὸ τὴν ὀρθὴ πίστη καὶ νὰ δημιουργοῦν ἔριδες καὶ σχίσματα. Ἄλλοτε δὲ νὰ παρασύρονται σὲ χαλάρωση τοῦ ἤθους καὶ τοῦ τρόπου ζωῆς. Ὁ ἐγωισμὸς καὶ ἡ αὐτοπεποίθηση σκοτίζουν πάντοτε τοὺς πνευματικοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ μπορεῖ νὰ ὁδηγήσουν σὲ πλάνη, ἀκόμη καὶ σὲ πνευματικὴ νέκρωση. Στὶς περιπτώσεις αὐτὲς οἱ ὑπόλοιποι πιστοὶ ἔχουμε χρέος νὰ ἐνδιαφερθοῦμε γιὰ τὸν πνευματικὰ ἀσθενὴ ἀδελφό μας. Νὰ τὸν πλησιάσουμε καὶ νὰ τὸν συμβουλεύσουμε μὲ φιλάνθρωπη διάθεση καὶ ταπεινὸ φρόνημα, καὶ ὄχι μόνο μία φορά.
Ὅταν ὅμως διαπιστώνουμε κάποια ἐμμονὴ στὴν πλάνη καὶ τὴ διαστροφή του, ὁ Ἀπόστολος μᾶς προτρέπει νὰ τὸν ἀφήνουμε· νὰ σταματοῦμε τότε τὶς συμβουλές. Δὲν πρόκειται νὰ φέρουν ἄλλωστε κάποιο ἀποτέλεσμα. Ἡ Ἐκκλησία ἔχει ὄχι μόνο τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωση νὰ κρατεῖ ἀπόσταση ἀπὸ αὐτόν, ποὺ μὲ ἐμμονὴ ἐπιλέγει τὴν πλάνη. Διότι ἔχει εὐθύνη νὰ διασφαλίζει τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως καὶ νὰ περιφρουρεῖ τὰ ζωντανὰ μέλη της.Ὑπάρχουν μάλιστα πολλὲς περιπτώσεις ποὺ ἡ ἀπόσταση αὐτὴ ἔχει ἀποβεῖ ὠφέλιμη, καθὼς ἀφυπνίζει τὸν πνευματικὰ ἀσθενὴ καὶ τὸν φέρνει σὲ συναίσθηση τῆς πλάνης του.
3. Μὲ τὴ δύναμη τῆς Χάριτος
Ὁ θεοκίνητος Ἀπόστολος ἐπισφραγίζει τὴν Ἐπιστολή του μὲ μία πολὺ σημαντικὴ εὐχή: «Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν», γράφει στὸν Τίτο καὶ στοὺς πιστούς. Δηλαδή, σᾶς εὔχομαι ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ νὰ εἶναι μὲ ὅλους σας. Ὁ Ἀπόστολος γνώριζε πολὺ καλὰ τὴ σημασία τῆς Χάριτος στὴν πνευματικὴ πορεία τοῦ πιστοῦ. Εἶχε ἀκούσει ἄλλωστε ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Κύριο τὸν θαυμαστὸ ἐκεῖνο λόγο: «Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου» (Β΄ Κορ. ιβ΄ 9). Σοῦ εἶναι ἀρκετὴ ἡ Χάρις ποὺ σοῦ δίνω γιὰ νὰ σηκώσεις τὴ δοκιμασία σου. Διότι ἡ δύναμή μου ἀποκαλύπτεται, ὅταν ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀσθενὴς καὶ μὲ τὴ δική μου ἐνίσχυση κατορθώνει θαυμαστὰ ἔργα. Εἶχε νιώσει ὁ Ἀπόστολος τὴ δύναμη τῆς Χάριτος στοὺς φοβεροὺς πειρασμοὺς καὶ στὶς ἀσθένειες ποὺ ἀντιμετώπισε. Γι᾿ αὐτὸ εὔχεται στὸν Τίτο καὶ στοὺς πιστοὺς ποὺ τὸν περιστοιχίζουν, νὰ τοὺς συνοδεύει ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ λυτρωτικὴ δύναμη ποὺ ἀπέρρευσε ἀπὸ τὴ σταυρικὴ Θυσία τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀπαραίτητη καὶ γιὰ τὴ δική μας πνευματικὴ ζωή. Αὐτὴ θεραπεύει τὶς πνευματικὲς ἀσθένειες, ἀναπληρώνει τὶς ἐλλείψεις, ἐνισχύει στὶς θλίψεις, στηρίζει στοὺς πειρασμούς. Αὐτὴ φέρνει τὴν ἐπιτυχία στὶς προσπάθειές μας. Δὲν ἀρκοῦν οἱ δικοί μας κόποι, ποὺ ἀσφαλῶς εἶναι ἀπαραίτητοι. Ἀπαιτεῖται ἡ συνέργεια τῆς Χάριτος. Τὴ Χάρι τοῦ Θεοῦ πρέπει νὰ ἐπιζητοῦμε κι ἐμεῖς. Καὶ θὰ τὴ λαμβάνουμε μὲ τὴν ἐνεργὴ μετοχή μας στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ ταμειοῦχος τῆς Χάριτος. Τὴ Χάρι τοῦ Θεοῦ νὰ ἑλκύουμε, ὥστε μὲ τὴ δύναμή της νὰ ἀξιωθοῦμε νὰ ἀπολαύσουμε καὶ τὴν αἰώνια σωτηρία.
